Mostrar mensagens com a etiqueta catalunha. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta catalunha. Mostrar todas as mensagens

segunda-feira, 6 de dezembro de 2010

Quatre Barres - Direcció de Josep Anton Vidal

Aquest espai, dedicat a tots els amics d'Estrolabio i, de manera molt especial, als que segueixen el nostre bloc des de les terres de parla catalana. Aquí parlarem de cultura lusòfona i de cultura catalana, i de les qüestions i els problemes que ens afecten als uns i als altres.

________________



La Constitució espanyola


La Constitució espanyola compleix ja trenta-dos anys. Potser són pocs anys per a un text legal cridat a esdevenir el marc de totes les lleis, però són molts anys, massa anys si tenim en compte els canvis en profunditat que s'han produït en aquest període en la societat espanyola i al món en general. Per això, la Constitució espanyola s'ha convertit, en aquests trenta-dos anys, en una mòmia venerable.
Val a dir que hauria resistit més bé el pas dels anys si hagués nascut amb una mica més de vitalitat, però va néixer lleugerament anèmica.
La dictadura va deixar el país en una situació difícil. Segons les paraules del dictador, tot quedava "lligat i ben lligat". El guió del postfranquisme havia estat dissenyat abans de la mort del dictador: la consolidació del Movimiento –la macroorganització del règim franquista per al control del país–, la instauració monàrquica, la successió... També hi havia dissenyats, en el mateix període de la dictadura, altres guions paral·lels o alternatius: el del monarca, que sabia que si no s'encetava un procés democratitzador no hi havia futur per al seu regnat; el de l'oposició i de les forces antifranquistes; el de les nacions sotmeses a l'Estat espanyol, especialment els Països Catalans i el País Basc..., i encara d'altres. Però, el poder no havia canviat de mans, i el franquisme estava instal·lat en la vida social, en tots els estadis de l'Administració, en l'Exèrcit, en les grans estructures del capital...

quarta-feira, 1 de dezembro de 2010

Quatre Barres - Direcció de Josep Anton Vidal

Aquest espai, dedicat a tots els amics d'Estrolabio i, de manera molt especial, als que segueixen el nostre bloc des de les terres de parla catalana. Aquí parlarem de cultura lusòfona i de cultura catalana, i de les qüestions i els problemes que ens afecten als uns i als altres.

________________


Eleccions parlamentàries a Catalunya

Josep Anton Vidal

Per llegir els resultats de les eleccions parlamentàries celebrades a Catalunya el passat diumenge dia 28 de novembre, cal tenir en compte alguns antecedents que, probablement, molts lectors portuguesos només coneixeran d’una manera vaga.

Des de la constitució de Catalunya com a Comunitat Autònoma, segons l’organització administrativa instituïda per la Constitució espanyola del postfranquisme, i fins al 2003, el govern de Catalunya va estar a les mans d’una federació de dos partits, Convergència de Catalunya i Unió Democràtica, que van concórrer a les successives convocatòries electorals amb el nom de Convergència i Unió (CiU). Malgrat que l’electorat ha assimilat la sigla que uneix els dos partits com a expressió d’un partit únic, els dos socis de la federació han procurat mantenir la seva identitat separada, sense arribar, però, a posar en perill una relació que els ha procurat el govern durant tants anys. El perfil de CiU es pot resumir dient que representen una opció de dretes democràtiques, amb una decantació més liberal per part de Convergència i més identificada amb la Democràcia Cristiana europea per part d’Unió; una opció nacionalista catalana, que ha procurat l’encaix en l’Estat espanyol, amb una més gran empatia de Convergència amb les opcions independentistes –sense que aquesta idea hagi estat mai recolzada per una majoria suficient de les seves bases i, per tant, sense que s’hagi convertit mai en un punt programàtic del Partit– i més clarament afí a les postures integracionistes per part d’Unió –que no acceptaria, però, haver de pagar el preu de la pèrdua identitària per aquesta integració en l’Estat espanyol–; i, finalment, i sense la pretensió de reduir a aquests tres trets el perfil de la formació, cal dir que presenten un programa polític de modernització del país des de postulats neoliberals i europeistes, i que defensen una acció política basada en el tactisme, el possibilisme i el pacte. L’un i l’altre consideren la llengua i la cultura com a trets identitaris irrenunciables.

segunda-feira, 29 de novembro de 2010

Quatre Barres - Direcció de Josep Anton Vidal

Aquest espai, dedicat a tots els amics d'Estrolabio i, de manera molt especial, als que segueixen el nostre bloc des de les terres de parla catalana. Aquí parlarem de cultura lusòfona i de cultura catalana, i de les qüestions i els problemes que ens afecten als uns i als altres.



Países Catalães


Hoje, o nosso espaço “Quatre Barres” é dedicado aos leitores de língua galego-portuguesa. A expressão «Países Catalães» não será compreensível para todos – então a Catalunha não é o único país onde se fala o idioma catalão?

– Não, não é.

Segundo dados de 2004, o catalão é falado por aproximadamente dez milhões de pessoas divididas por diversos territórios – os Países Catalães.

Apesar da unidade histórica, cultural e linguística que os une, cada um desses territórios possui uma realidade geopolítica específica.

A Catalunha (em catalão, Catalunya), é uma nação integrada no Estado espanhol, com capital em Barcelona. A língua catalã é aqui falada nas formas dialectais oriental e ocidental.


A Catalunha do Norte (Catalunya del Nord), integrada no Estado francês, com capital em Perpinhão. O idioma catalão é falado sob a forma dialectal setentrional, ou rosselhonesa. Oportunamente, e também em atenção aos leitores lusófonos, publicaremos uma resenha da história da Catalunha e explicaremos por que motivo esta secção se chama “Quatre Barres”.

Os Países Catalães (em catalão, Països Catalans) são um conjunto de territórios de língua e cultura catalã situados no lado ocidental do mar Mediterrâneo. A saber:

A Catalunha, acima referida. O País Valenciano (País Valencià), que alguns preferem designar pela  denominação da actual comunidade autónoma (Comunitat Valenciana), com capital em Valência e onde a língua catalã, que é chamada oficialmente valencià no territorio desta comunidade, é falada na forma dialectal ocidental. As Ilhas Baleares (Illes Balears), com capital em Palma de Maiorca, onde o catalão é falado nas difenrentes formas dialectais insulares. A Faixa de Poente (Franja de Ponent), cuja cidade mais importante é Fraga, onde a variante oriental da língua catalã é falada sob  a forma dialectal norte-ocidental. Andorra (Andorra), com capital em Andorra-a-Velha, único estado independente onde o catalão é língua oficial. Algueiro (l'Alguer), na Sardenha, integrada no Estado italiano, onde o idioma é falado numa forma dialectal própria. El Carxe, onde a língua catalã é falada no dialecto meridional, ou valenciano.

Numa próxima ocasião falaremos da língua, da história e da cultura da Catalunha e dos Países Catalães.


Países Catalanes



Avui, el nostre espai "Quatre Barres" està dedicat als lector de llengua galaicoportuguesa. L'expressió "Països Catalans" resultarà potser extranya per a molts, però el fet és que Catalunya no és l'únic país on es parla la llengua catalana. No, no ho és.

Segons dades del 2004, el català el parlen aproximadament deu milions de personas que habiten diferents territoris – els Països Catalans. Malgrat la unitat històrica, cultura i lingüística que els uneix, cadascun d'aquests territoris posseeix un realitat geopolítica específica.

Catalunya és una nació integrada en l'Estat espanyol, amb capital a Barcelona. La llengua catalana s'hi parla en les variants dialectals oriental i occidental. La Catalunya Nord, integrada en l'Estat francès, té la capital a Perpinyà. S'hi parla el català septentrional o rossellonès. Oportunament, i també en atenció als lectors lusòfons, publicarem una ressenya de la història de Catalunya i explicarem el motiu pel qual aquesta secció porta el nom de "Quatre Barres".

Els Països Catalans són un conjunt de territoris de llengua i cultura catalana situats al costat occidental del mar Mediterrani:

Catalunya, a la qual ens hem referit més amunt. El País Valencià, que alguns prefereixen anomenar amb la denominació de la actual comunitat autònoma (Comunitat Valenciana), amb capital a València, en el qual la llengua catalana, que hi rep oficialment el nom de valencià al territori d'aquesta comunitat, s'hi parla en la forma dialectal occidental. Les illes Balears, amb capital a Palma o Ciutat de Mallorca, on el català es parla en las diferents formes dialectals insulars. La Franja de Ponent, que té Fraga com a ciutat més important, on es parla la varietat occidental de la llengua catalana, en la subvarietat nord-occidental. Andorra, amb capital a Andorra la Vella, és l'únic Estat independent en què la llengua oficial és el català. A la ciutat de l'Alguer, a l'illa de Sardenya, integrada en l'Estat italià, s'hi parla una forma dialectal pròpia. A la comarca del Carxe, a la comunitat autònoma de Múrcia, s'hi parla el català occidental, en el subdialecte meridional o valencià.

Pròximament parlarem de la llengua, la història i la cultura de Catalunya i dels Països Catalans.

quarta-feira, 17 de novembro de 2010

Quatre Barres . direcció de Josep Anton Vidal

_____________________


Fèlix Cucurull foi uma daquelas vozes incómodas que, ao longo de todo o consulado franquista, nunca deixou de defender a cultura catalã  e de a tentar proteger da agressiva aculturação a que a ditadura submeteu as nacionalidades integradas no espaço geográfico do estado espanhol.

Os seus livros, muitos deles publicados em Portugal, foram sempre escritos em catalão. Em todo o caso, Cucurull nunca se eximiu de falar castelhano sempre que isso facilitava o contacto e  a aproximação, porque a sua luta não era contra a cultura castelhana - era contra a repressão exercida pelo governo fascista de Franco. E a partir dos anos 60, vindo com frequência a Portugal, mercê de uma bolsa da Fundação Calouste Gulbenkian, aprendeu português. Falava e escrevia na nossa língua e era, sobretudo, um excelente tradutor de português para catalão. A ele se deve a divulgação na Catalunha de grandes escritores portugueses.

Em 1975 foi lançado em Portugal o seu ensaio Dois Povos Ibéricos (Portugal e Catalunha), que em 1966 fora vencedor do prestigiado e prestigioso Prémio Josep Yxart. Da edição portuguesa (Assírio & Alvim, Cadernos Peninsulares, Lisboa, 1975) seleccionámos este texto complementar do ensaio. A tradução, revista pelo autor, foi de Carlos Loures. As notas finais são de Josep Anton Vidal.

segunda-feira, 8 de novembro de 2010

Recepção ao papa - Yo no te espero! Jo no t'espero! Eu nom te espero!




 Adão Cruz

Acordei hoje de manhã com uma grande sensação de paz. No entanto, atravessavam-me a cabeça três traves mestras. Duas delas de madeira sã, firme, sem bicho. Outra de madeira podre, carunchosa.

A primeira era uma reflexão muito agradável e confiante sobre a leitura da véspera, o maravilhoso livro de António Damásio “O livro da consciência”. Li e reli tudo o que ele escreveu. E comparando com tudo o que ele escreveu, este livro parece-me um passo gigante no sentido da firmeza, da confiança e da projecção do ser humano no caminho do conhecimento e da verdade. Quando ele diz que o “eu” que tornou possível a razão e a observação científica, e a razão e a ciência, por seu lado, têm vindo a corrigir as intuições enganadoras a que o eu, por si só, nos pode levar,
é um pensamento magistral. Nada há como a razão, a principal riqueza do ser humano.

A maravilhosa explicação que ele dá acerca dos diagramas de conexão e a forma de entender aquilo que o cérebro faz, a partir das conexões já influenciadas no útero por factores ambientais, as experiências individuais em ambientes únicos, aprimorando todos os nossos primeiros padrões de conexões, tornando-os mais fortes ou mais fracos, alargando ou estreitando a rede neuronal, sempre sob a influência da nossa actividade, da aprendizagem e da criação de memórias que nos permitem esculpir, moldar e refazer os padrões do nosso cérebro individual, é um dado de incomensurável importância para o desenvolvimento mental da humanidade.
Voltaremos mais tarde a passar as mãos pela macieza e brilho desta trave mestra que atravessa a nossa cabeça.

A segunda trave mestra que me perfurou a pinha ao acordar nesta manhã de paz, e deixou cair sobre mim aquele pó cinzento da decomposição, foi a visita do papa a Espanha. Uma trave de madeira podre e carunchosa. Este homem a quem eu chamo abutre, sem ofensa aos abutres da minha querida amiga Andreia Dias, anda, com efeito, por esse mundo fora, à procura dos restos secos e mumificados de uma humanidade que há dois mil anos procura desenvolver padrões mentais para se situar no tempo e no espaço. A sua inglória missão é reacender, impunemente, o obscurantismo e a estupidificação medievais e cavernícolas, base essencial do colossal negócio da igreja católica.

Pobre homem! Pobre homem que nem sabe que mais de metade da humanidade é obrigada a ser ateia por força da razão e do conhecimento, e como ateia se está borrifando para as suas anedóticas intervenções místicas. Pobre homem que nem na protecção divina confia, encurralando-se numa ridícula gaiola blindada. Pobre homem, que às vezes me dá pena, mas outras não dá, porque é suficientemente inteligente para saber o que quer, e o que quer resume-se à economia e às finanças do Vaticano. Já Paulo II, armado em anjinho, e isso está mais que demonstrado, sabia muito bem as linhas com que se cosia, e sabia muito bem como actuar, legal e ilegalmente, no que respeita à finalidade principal da igreja: DINHEIRO!

Vir a Espanha e à Catalunha pedir, não sei a quem, para “devolver Deus à Europa” e pedir à Europa que “se abra a Deus” trabalhando em prol da dignidade humana – talvez como faz a igreja na sua intercontinental actividade pedófila! -   é de rir e é brincar com os neurónios das pessoas, que segundo a evolução e as neurociências, estão numa fase de desenvolvimento irreversível, perfeitamente incompatível com a esclerosada   mentalidade vaticana.

E aqui entra a terceira trave mestra, de madeira firme e brilhante, que hoje, ao acordar, suavemente e deliciosamente me atravessou a cabeça. A gente da Catalunha, empunhando cartazes de toda a espécie, clamando alto e bom som: “Jo no t'espero!”. Jo no t'espero!”.

E não o esperam porque é um papa falso, hipócrita, um papa que sempre calou e se calou, nos momentos em que devia falar, um papa embalado no luxo por um poder político imbecil que se enrosca na igreja para melhor obter a absolvição e as gordas prebendas que o riquíssimo estado do Vaticano espalha pelos off-shores do planeta em nome de Deus. O Vaticano pode ser considerado o maior banco do mundo, de onde emerge o maior apoio a banqueiros, especuladores e parasitas da humanidade. Antigamente dizia-se: “quem dá aos pobres empresta a deus”. Hoje o slogan é outro: “Quem dá aos ricos empresta a deus”. E a igreja, o Vaticano e Bento 16 sabem disso muito bem!

Viva o povo da Catalunha! Viva a resistência à falsidade, ao obscurantismo e à crendice! Viva a inteligência humana! Viva o homem na magistral essência da sua razão! Viva um povo que tem os neurónios activos, e procura preservar com toda a dignidade a frescura da sua higiene mental.

A morte de Joan Solà (2)

Josep Anton Vidal
Neste ponto do artigo que o leitor está a ler, há um espaço em branco… Apaguei dois parágrafos onde falava desses dois partidos que, pretendendo-se eles mesmos agora bons catalães e bons espanhóis e, portanto serem exemplos de concórdia, lideram a iniciativa política contra a Catalunha. E fi-lo por respeito a mim mesmo. É tão descarado o exercício da mentira demagógica e tão grave o efeito da acção desses partidos políticos que pretendem abrir fracturas profundas na convivência dos cidadãos da Catalunha sob a desculpa da defesa dos direitos e liberdades, que não sou capaz de falar nisso sem que a argumentação racional dê lugar ao impropério e à reacção intempestiva. Por isso apaguei o que tinha escrito. Nem sequer é preciso dizer que estes partidos foram concebidos para servir um nacionalismo espanhol excluente e monopolizador, e que têm na vanguarda das suas formações demagogos de palavra fácil e hábeis, mas de ideias curtas. Se não tivessem a inteligência obnubilada, não seriam capazes de defender tanta incoerência entre o que dizem e a realidade catalã.

quarta-feira, 3 de novembro de 2010

A Catalunha está de luto - A morte de Joan Solà (1)


Josep Anton Vidal

A Catalunha está de luto pela morte de uma das suas mais eminentes figuras, o linguista Joan Solà. A sua morte ocorreu poucos dias após a de um outro grande vulto da cultura catalã, o pedagogo e crítico literário Joan Triadú. Para um país como a Catalunha e para um âmbito linguístico e cultural como é o dos Países Catalães, tão carentes de capacidades governativas e de acção política reais e não subsidiárias e, por outro lado, tão ricas em inimigos e em ameaças, estas perdas seriam ainda difíceis de suportar senão fosse a abundância de discípulos que o magistério de Triadú e de Solà nos deixaram, tão extraordinário e tão importante quer para o presente, quer para o futuro do nosso país e da nossa cultura.

quarta-feira, 27 de outubro de 2010

Quatre Barres - poemes de Eugénio de Andrade

Aquest espai, dedicat a tots els amics d'Estrolabio i, de manera molt especial, als que segueixen el nostre bloc des de les terres de parla catalana. Aquí parlarem de cultura lusòfona i de cultura catalana, i de les qüestions i els problemes que ens afecte als uns i als altres. Avui us proporcionem poemes del gran poeta portugués Eugénio de Andrade (1923-2005). La versió catalana és de Josep Anton Vidal.


Despertar


És un ocell, és una rosa,
és la mar que em desvetlla?
Ocell o rosa o mar,
tot és enardiment, tot és amor.
Desvetllar-se és ser rosa en la rosa,
cant en l'ocell, aigua en la mar.

Coração do dia, 1958

El silenci

Quan la tendresa
sembla cansada de tendreses,

i el son, la barca més incerta,
encara triga,

quan els blaus assalten
els teus ulls

i procuren
als meus navegació segura,

és quan et dic els mots
desemparats i erms,
fascinats pel silenci.

Obscuro dominio, 1971.

Dones de negre

Fa molt temps que són velles, vestides
de negre fins a l'ànima.
Vora el mur
troben defensa contra un sol de pedra;
a la vora del foc,
es posen a recer del fred del món.
Encara tenen nom? Ningú
pregunta, no respon ningú.
La llengua, també pedra.


Rente ao dizer, 1992


Frèsies


Pren sentit una pàtria
quan la boca
que ens besa és la que en parla,
la que en les seves síl•labes ens porta
el blat, i les cigales,
la tremolor
de l'ànima, del cos, de l'aire,
o la claror que ens entra dins la casa
amb les frèsies
i fa que el cor, amic, sigui tan lleu.

Rente ao dizer, 1992

quarta-feira, 6 de outubro de 2010

El 6 de octubre de 1934 en Cataluña

Josep A. Vidal

Durante a penas medio día, entre las 20 horas del día 6 de octubre de 1934 y las 7 horas de la mañana siguiente, Cataluña estuvo constituída en Estado. Los hechos y su contexto, narrados brevemente, son éstos.

La Segunda República Española, que, tras su proclamación en 1931, inició un período reformista con el objetivo de modernizar y democratizar el país, provocó inmediatamente la reacción de las fuerzas conservadoras y de derechas, que se opusieron a todos y cada uno de los ejes fundamentales de la reforma política: el proceso de laicización del Estado mediante la separación de los poderes político y eclesiástico, la descentralización política mediante una serie de procesos autonomistas y la aprobación del Estatuto de Cataluña en 1932, la reforma agraria, la reforma militar, el sufragio femenino... La conspiración contra la República empezó de inmediato. Los partidos políticos de derechas buscaron la connivencia con el fascismo europeo; los movimientos obreros –también en la oposición por considerar que las reformas de la nueva República no daban satisfacción cumplida a sus aspiraciones– radicalizaron las acciones revolucionarias y anarquistas.

Els segadors - Os ceifeiros

Hoje passam 76 anos sobre a proclamação pelo presidente Lluis Campanys do Estado Catalão. Estava-se em plena  II República, as reformas democráticas e descentralizadoras iam dando forma a uma República Federal onde as nações subjugadas e aculturadas por Castela assumiam a sua autonomia plena. Em 1936 esse processo seria brutalmente interrompido pela acção de militares traidores ao juramento que haviam feito à República. Um golpe militar, mergulharia a Espanha numa terrível guerra civil, provocando cerca de meio milhão de mortos. Da vitória desses militares sem honra, resultariam quatro décadas de ditadura e de obscurantismo. Fèlix Cucurull (1919-1996), que embora jovem à época, combateu no Exército Republicano, foi uma voz que nunca se calou durante a longa noite que se abateu sobre a sua Catalunha. Grande amigo de Portugal, lusófilo de grande valor, escreveu este poema que, significativamente, tem o título do hino nacional catalão - Els Segadors.


Fèlix Cucurull

Vinclats sobre la terra,
jo no sé si l'esclat de coloraines
del blat i les roselles
us encén en els ulls prou alegria
quan el sol no és sols llum sinó feixuga
càrrega que s'abat
sobre la vostra esquena.
Amb la falç a la mà, quan el sol crema
i mesureu l'esforç, i l'abundància
de les espigues que us duran a taula
no mé que un pa migrat,
potser un renec
se us recargola
a flo de llavi.

I amb el ressò d'històries i llegendes
intenteu revivar les profecies
que han anat arrelant-se-us a la sang.
I a l'hora de la posta, camí de la masia,
un aneu repetint: bon cop de falç!

"Bon cop de falç!"
i no sabem pas gaire
com ham vingut els mots a deixondir-nos.
"Bon cop de falç!"
como qui dóna el bon dia.
"Bon cop de falç!"
Pel taller, per la mina, a la bastida,
algú ha gosat cridar "bon cop de falç!
Bon cop de falç" si el blat ens regategen.
Bon cop de falç!

Curvados sobre a terra,
não sei se a explosão de cores
do trigo e das papoilas
vos acende nos olhos suficiente alegria
quando o sol não é apenas luz mas sim penosa
carga que se desmorona
sobre o vosso dorso.
Empunhando a foice, quando o sol queima
avaliais o esforço e a abundância
das espigas, que a custo levará à vossa mesa
um  pão escasso,
 talvez uma praga
vos suba
à flor dos lábios.

E como o eco de histórias e de lendas
tentais reacender as profecias
que se vos entranharam no sangue.
E ao pôr-do-sol,
a caminho da quinta,
repetis para vós mesmos: bom golpe de foice!

"Bom golpe de foice!"
e nem sequer suspeitamos
como as palavras nos vieram despertar.
"Bom golpe de foice"
como quem dá os bons dias.
"Bom golpe de foice!"
Na fábrica, na mina, no andaime,
alguém ousou gritar "bom golpe de foice!"
Bom golpe de foice se o trigo nos é negado,
bom golpe de foice!

(Versão portuguesa de Carlos Loures e de Josep Vidal)

sábado, 11 de setembro de 2010

Dia 11 de Setembro - Diada nacional de Catalunya - Dia Nacional da Catalunha

Josep Anton Vidal

L'onze de setembre del 1714, Barcelona, fortament assetjada per les tropes de Felip d'Anjou comandades pel duc de Berwick i traïda i abandonada per les potències europees, queia sota l'assalt de l'exèrcit borbònic. Aquella data és, encara avui, un punt de referència per als catalans, que n'han fet la Festa Nacional de Catalunya. Hi ha qui diu que celebrem una derrota, i n'hi ha també que afegeixen o fan entenedor que els pobles que celebren derrotes han perdut la capacitat de fer-se un lloc propi en la història. No és pas així; els catalans no celebrem cap derrota, perquè les derrotes les celebren els vencedors. Els vençuts commemorem (és a dir, "compartim la memòria") un fet que ens diu clarament qui som, d'on venim i quins camins hem transitat, alhora que ens empeny a la reflexió de cap on volem anar i ens porta a compartir també l'esforç de fer i aconseguir un projecte per al nostre país.

sexta-feira, 27 de agosto de 2010

Sons da Catalunha - Joan Manuel Serrat

Joan Manuel Serrat, o cantor barcelonês que tão bem todos conhecemos, canta Pare (Pai), uma canção que exprime revolta pela agressão ao equilíbrio ecológico - os rios, as florestas, os campos, destruídos pelo avanço de uma industrialização selvagem e desumana. É uma das composições mais emblemáticas de Serrat. Ouçamo-la:


Pare, digueu-me què

li han fet al riu que ja no canta.
Rellisca com un barb
mort sota un pam d'escuma blanca.

Pare, que el riu ja no és el riu.
Pare, que abans que torni l'estiu,
amagui tot el que és viu.

Pare, digueu-me què
li han fet al bosc que no hi ha arbres.
A l'hivern no tindrem foc,
ni a l'estiu lloc per aturar-nos.

Pare, que el bosc ja no és el bosc.
Pare, abans que es faci fosc,
ompliu de vida el rebost.

Sense llenya i sense peixos, pare,
ens caldrà cremar la barca,
llaurar el blat
per les engrunes, pare,
i tancar amb tres panys la casa.


...i dèieu vostè...

Pare, si no hi ha pins,
no es fan pinyons, ni cucs ni ocells.
Pare, on no hi ha flors,
no es fan abelles, cera ni mel.

Pare, que el camp ja no és el camp.
Pare, demà del cel plourà sang,
el vent ho canta plorant.

Pare, ja són aquí,
monstres de carn amb cucs de ferro.
Pare, no tingueu por,
digueu que no, que jo us espero.

Pare, que estan matant la terra.
Pare, deixeu de plorar,
que ens han declarat la guerra.

terça-feira, 17 de agosto de 2010

Manuel de Pedrolo, uma voz da Catalunha

Manuel de Pedrolo e Molina nasceu em 1918 em Aranió, Sagarra, na Catalunha. Terminados os estudos secundários em 1935, foi para Barcelona.  Quando a Guerra Civil eclodiu, no ano seguinte, aderiu  à CNT-FAI e desempenhou as funções de professor em Fígols das Minas. Serviu na arma de Artilharia no Exército Republicano, combatendo nas frentes de Falset, Figueres e Barcelona.

Em 1950 publicou um livro de poemas e em 1953 o seu primeiro romance e em 1954 foi-lhe atribuído o Prémio Joanot Martorell.

Manuel de Pedrolo imprimiu sempre um forte realismo aos seus romances, onde predomina a aventura do homem condicionado pela sua natureza constelada de contradições.No ano 1979 recebeu o Prêmio de Honra das Letras Catalãs . Manteve até ao fim da vida as suas convicções ideológicas, sendo considerado uma referência da esquerda independentista, escrevendo sempre em catalão. Morreu em Barcelona
 em 1990, com setenta e dois anos.

Praticamente sem traduções em português, o que constitui uma grande lacuna na nossa produção editorial, os seus principais livros foram  Estrictament personal (1954), com o qual obteve o Prémio Joanot Martorell.;Es vessa una sang fàcil (1953). Les finestres s'obren a la nit (1957);Homes i no, teatro (1959); La mà contra l'horitzó (1961); Cendra per Martina (1965); Joc brut (1965); Totes les bèsties de càrrega (1967); Mossegar-se la cua(1968);Mecanoscrit del segon origen, (1974);Homes i no - teatro - (1959);

Mostramos , no vídeo abaixo, uma recolha daquilo a que Pedrolo chamou "Poesia Visual".


segunda-feira, 16 de agosto de 2010

A Catalunha e Portugal - Bon colp de falç - 1

Encerrando esta primeira série de textos sobre a Catalunha, apresentamos um trabalho de Carlos Loures e Josep A. Vidal, sobre os incidentes que, em 1640, em Portugal e na Catalunha, puseram em causa a hegemonia castelhana na Península e que tiveram resultados diferentes num e noutro país. Este texto foi publicado, em Dezembro de 2009, no blogue Aventar,



(Texto de Carlos Loures e Josep Anton Vidal)


Há quase 370 anos, em 1 de Dezembro de 1640, Portugal recuperava a sua independência perdida 60 anos antes. Todos sabemos, até aos mínimos pormenores, como foi esse dia «em que valentes guerreiros / nos deram livre a Nação». Interessante que os catalães têm a ideia de que lhes devemos a libertação do jugo estrangeiro. E afirmam que foi o facto de os castelhanos terem de deslocar tropas para a frente catalã que nos permitiu, apanhando os ocupantes fragilizados, restaurar a independência. Independência que, formalmente, sempre conservámos, embora com um rei estrangeiro no trono.
 Em parte, isto é verdade. Mas só em parte. Tal como só em parte é verdade que tenham sido os conjurados, os «valentes guerreiros que nos deram livre a Nação», como se canta no tal hino escrito para uma peça teatral em 1861, por Eugénio Ricardo Monteiro de Almeida (1820-1869) numa visão romântica de uma realidade bem mais dura. A letra parece ter sido escrita por plumitivos ao serviço do regime salazarista. Regime que aliás aproveitou o hino e o tornou coisa sua, com honras especiais na organização para fascista da «Mocidade Portuguesa». Hoje, o hino é trauteado, como vamos ouvir no vídeo abaixo, pelas populações raianas. A música ficou, mas a letra foi esquecida, como merecia coisa tão rebuscada e falsa. Tipicamente romântico e falseador da realidade é também o quadro de Veloso Salgado (1864-1945) que vemos acima. Sabemos ser impossível expurgar a História de todos os mitos. Mas podemos, pelo menos, tentar libertá-la de alguns deles.

domingo, 15 de agosto de 2010

O futebol e a independência da Catalunha

Joan Laporta quer tornar-se líder de uma Catalunha independente



Dissemos ontem que o FC Barcelona era um dos símbolos da Catalunha, talvez o mais visível. A relação estreita entre futebol e política, que se verifica igualmente em Portugal, assume aqui contornos diferentes, pois o Barça é o factor de união entre os catalães. Uma poderosa alavanca no esforço de erguer um estado soberano.

Em declarações prestadas à meses, Joan Laporta, presidente do FC Barcelona, campeão de futebol da liga profissional espanhola, declarou pretender ser o próximo presidente do Governo autonómico da Catalunha, a eleger no Outono. O actual executivo de coligação entre socialistas e a Esquerda Republicana Catalã, de Josep-Lluís Carod-Rovira, está desgastado, circunstância que abre caminho a um novo ciclo político. Laporta  invoca a seu favor os êxitos que tem acumulado à frente do Barça. Diz Joan Laporta:


"Se eu fosse presidente lutaria para que a Catalunha dispusesse de um Estado para tomar decisões", Na mesma entrevista, o dirigente desportivo assegurou que o Barça "é o melhor instrumento para defender o país porque não está submetido a qualquer tipo de estrutura central". Em entrevista anterios,  tinha apelado a que "um milhão de catalães" o seguissem para romper definitivamente os laços políticos com Madrid, dando corpo ao projecto independentista que tem encontrado no futebol um poderoso aliado. Aos fins de semana, o Camp Nou é ponto de encontro dos defensores da independência da Catalunha.

"Quero acção política, o que significa um partido político, porque o meu objectivo é que a Catalunha tenha um Estado próprio. Como somos uma nação, a Catalunha deve ter capacidade para administrar os seus recursos.»

A dúvida é sobre se Laporta  criará uma força política própria para se apresentar às autonómicas ou se irá às urnas sob a sigla do Reagrupamento, associação nacionalista catalã que concorre contra os principais partidos sediados em Barcelona - a Convergência e União, o Partido Socialista da Catalunha e a Esquerda Republicana Catalã.O mundo político da Catalunha não deu grande valor a estas declarações. Para já, sublinham a ligação entre futebol e política e a ambição que alguns dirigentes bem sucedidos acalentam de prolongar na política os êxitos desportivos.

sexta-feira, 13 de agosto de 2010

Teimosos os catalães: não é que insistem em falar catalão?



Carlos Loures

Uma história que o nosso amigo Fernando Correia da Silva me contou há anos, passeávamos nós pelo extenso areal da Praia de Porto Santo, ilustra bem o que a seguir irei dizer. Numa viagem que fez com seu pai a Madrid (anos 40, 50?) e pedindo uma informação  a uma vendedeira  a mulher, protestando por lhe estarem a falar em português, exclamou:  "Hombre, hableme usted en cristiano!". Em castelhano, queria ela dizer. E percebendo finalmente que lhe perguntavam o nome da praça onde se encontravam, respondeu: "Pues están ustedes en la Puerta del Sol. En el centro del mundo!".

Espanha ainda não assumiu independência de Portugal” disse Josep-Lluís Carod-Rovira

Recuperamos, por nos parecer de uma grande actualidade, uma entrevista dada por Josep-Lluís Carod-Rovira, o dirigente da Esquerda Catalã Republicana (ERC), na altura número dois do executivo catalão e responsável pelas relações externas da Generalitat e de que há dias publicámos um curioso vídeo em que respondia a perguntas sobre a eventual separação da Catalunha.  Nas suas declarações, este destacado político de um país com 7,5 milhões de habitantes, afirma que pretende conseguir o apoio de Portugal para o projecto de independência que defende para a Catalunha, cujo decisivo referendo propõe que se realize em 2014. "O que menos interessa a Portugal é uma Espanha unitária", afirmou, sublinhando que "uma Catalunha independente na fachada mediterrânea poderia ser o contrapeso lógico ao centralismo espanhol".



O vice-presidente do Governo da Catalunha recorre à História, designadamente aos acontecimentos de 1640, para afirmar que "se as coisas tivessem sido ao contrário, hoje Portugal seria uma região espanhola e a Catalunha um estado independente". No século XVII, durante o reinado de Filipe III, Madrid foi confrontada com revoltas em Portugal e na Catalunha mas o Império, apoiado pela França, reprimiu as sublevações catalãs e da Biscaia.

Josep-Lluis Carod-Rovira, que fala e entende perfeitamente o português, garantiu ter "muitos aliados internacionais" para o que designa "projecto de independência para a Catalunha" mas recusou-se a aprofundar o assunto para não dar "pistas desnecessárias". Para Carod-Rovira a situação da Catalunha é específica e não é comparável a nenhuma autonomia ou a qualquer processo de independência. "A Catalunha não é o Kosovo, nem é o País Basco, nem a Madeira", disse, considerando que "os processos de independência passam por três fases: ridicularização, hostilidade e aceitação. Neste momento, estamos entre a primeira e a segunda".

quinta-feira, 12 de agosto de 2010

Catalunha independente !



Hoje, nesta semana dedicada à Catalunha e da sua eventual separação do estado espanhol, apresentamos dois pequenos vídeos. O primeiro com uma canção que "argumenta" a favor da plausibilidade de um estado indepenedente, exaltando os valores históricos e culturais da nação catalã. O segundo, com uma interpretação estilizada do hino nacional, "Els segadors", vai no mesmo sentido.

terça-feira, 10 de agosto de 2010

Catalunha independente - como reagiria a União Europeia?

Esta semana, estamos a dedicar este espaço à Catalunha. Espaço que normalmente ocupamos com questões peninsulares - a restituição de Olivença, território roubado pelo estado espanhol a Portugal, a reabilitação da língua e da cultura galegas, e com o que se prende com a história e a cultura catalãs. Ontem ouvimos Josep Lluís Carod-Rovira, dirigente da ERC, responder a perguntas sobre uma eventual independência da Catalunha.

No mesmo sentido está construído este trabalho da TV3 - ""Adéu, Espanya?". Compara a realidade da Groenlândia, da Escócia e do Quebeque com a da Catalunha, deixando no ar a pergunta - " a independência/secessão é democrática?" e outras questões - seriam economicamente viáveis estes novos estados? Como reagiria a União Europeia?



segunda-feira, 9 de agosto de 2010

Josep-Lluís Carod-Rovira

Josep-Lluís Carod-Rovira (1952) é um político catalão, líder do partido ERC (Esquerra Republicana de Catalunya), filho de um aragonês e de uma catalã.
Licenciou-se em Filologia Catalã na Universidade de Barcelona. Ainda estudante, iniciou aa sua actividade política e, por consequência, foi preso pela polícia política em 1973. A prisão acentuou a sua decisão de enveredar pela luta política  no estilo «catalão», baseada no diálogo, no respeito pela diferença, no civismo.Em 1978, foi um dos signatários de um manifesto contra a Constituição espanhola, alegando que «os catalães não são espanhóis». A  par da luta política, foi professor e técnico de planificação linguística da Generalitat de Catalunya. Foi também docente universitário.

Em 1987 aderiu à ERC, sendo no ano seguinte eleito deputado ao Parlamento catalão. Em 1996, Carod foi eleito secretário-geral do partido. A sua direcção tem colhido numerosos êxitos, deixando a ERC de ser uma pequena organização para se transformar num partido de referência da esquerda independentista da Catalunha.